نمونه هایی از فقه امام رضا سری دوم
نمونه هایی از فقه امام رضا سری دوم
» نماز گزاردن بر میت بدون وضو
» بلند کردن دست در تکبیر نماز میت
» نماز برترین عبادت است
» نماز قربانی هر پرهیزکاری است
» نماز باید در وقت آن اداء شود
» وقت نماز مغرب
» وقت نماز ظهر و عصر
» قضای نافلهها
» نماز شب برای صاحبان عذر
» نماز در پوست درندگان جایز نیست
» نماز وقتی که لباس ابریشم پوشیدهای
» کراهت نماز خواندن در راهها
» نماز به سوی قبر پیامبر
» نماز در مسجد الحرام
» نماز در حطیم
» نماز در مسجدین
» استحباب دعا هنگام خروج از منزل
نماز گزاردن بر میت بدون وضو
فضل بن شاذان از امام رضا علیهالسلام روایت کرده که فرمود: اجازه دادیم ما نماز بر میت را بدون وضو انجام دهند، زیرا در آن رکوع و سجود نیست، و آن یک دعا و درخواست است، و جایز است که خدا را در هر حالی بخوانی و در هر حالی که هستی از او درخواست کنی، و وضو در نمازی که رکوع و سجود دارد واجب است [همان مأخذ، ص 799.]
بیشتر فقهای امامیه معتقدند که نماز میت دعاست و نماز حقیقی نیست و لذا نه طهارت در آن شرط است و نه اباحهی لباس و نه شرایط دیگر نماز.
بلند کردن دست در تکبیر نماز میت
یونس روایت کرده است که از حضرت رضا علیهالسلام پرسیدم: فدایت شوم، مردم در تکبیر بر میت، در تکبیر اول دستشان را بلند میکنند و در تکبیرهای بعد بلند نمیکنند. آیا در تکبیر اول کافی است همان گونه که عمل میکنند یا دستم را در هر تکبیر بلند کنم؟
پس فرمود: دستت را در هر تکبیری بلند کن [فروع کافی، ج 1، ص 50.] .
نماز برترین عبادت است
یحیی بن حبیب میگوید که از حضرت رضا علیهالسلام سؤال کردم از بهترین چیزی که انسان را به خدا نزدیک میکند از نماز، فرمود: چهل و شش رکعت نماز واجب و نوافل آن است.
گفتم: این روایت زراره است.
فرمود: آیا کسی را راستگوتر از او دیدهای؟ [التهذیب، ج 1، ص 135]
نماز قربانی هر پرهیزکاری است
محمد بن فضل از ابیالحسن الرضا علیهالسلام روایت کرد که فرمود: نماز قربانی هر پرهیزکاری است [فروع کافی، ج 1، ص 73.]
نماز باید در وقت آن اداء شود
سعد بن سعد از امام رضا علیهالسلام روایت کرده است که فرمود: آنگاه که وقت داخل شد نماز بخوان زیرا تو نمیدانی چه اتفاقی خواهد افتاد [التهذیب، ج 1، ص 213]
اخبار زیادی در استحباب خواندن نماز در اول وقت و کراهت در تأخیر آن رسیده است. و امام رضا علیهالسلام در روایت دیگری فرمود: نماز در اول وقت آن افضلتر است [وسائل، ج 3، ص 90]
وقت نماز مغرب
اسماعیل بن مهران میگوید که به امام رضا علیهالسلام نامه نوشتم و از آن
حضرت دربارهی اوقات نماز مخصوصا نماز مغرب پرسیدم، در پاسخ من نوشت: «وقت مغرب تنگ است و آخر وقت آن رفتن سرخی و گشتن آن به سفیدی در افق مغرب است.» [فروع کافی، ج 1، ص 73] .
و نظر امام رضا علیهالسلام دربارهی وقت، افضلیت آن بوده و نه وقت وجوب آن که ادامه دارد وقتش، و وقت نماز عشاء تا نصف شب است [منهاج الصالحین.] .
وقت نماز ظهر و عصر
اسماعیل بن مهران میگوید که به امام رضا علیهالسلام نوشتم: اصحاب ما میگویند وقتی خورشید نزدیک میشود که سرازیر شود (از وسط روز از اوج) وقت ظهر و وقت نماز ظهر و عصر است و وقتی که غروب میکند وقت نماز مغرب و عشاء است، مگر اینکه نماز مغرب قبل از نماز عشاء است در طول سفر و حضر، و وقت مغرب تا ربع شب است، پس نوشت: وقت این گونه است، مگر اینکه وقت مغرب تنگ است [وسایل الشیعه.] .
قضای نافلهها
محمد بن یحیی میگوید: نوشتم به حضرت رضا علیهالسلام که چه موقع میتوانیم نمازهای نافله را قضا کنیم؟ در پاسخ نوشت: هر ساعتی از شب یا روز [همان مأخذ، ج 3، ص 68]
فقهای امامیه از طریق این روایت و روایاتی که از ائمهی هدی علیهمالسلام رسیده است بر استحباب قضای نافلهها فتوا دادهاند، و اگر از قضا ناتوان است مستحب است برای هر دو رکعت یک مد غذا صدقه بدهد [منهاج الصالحین] .
نماز شب برای صاحبان عذر
برای کسی که عذر دارد، جایز است نماز شب را در آغاز شب بخواند. از فضل بن شاذان از امام رضا علیهالسلام روایت است که فرمود: برای مسافر و مریض جایز است که نماز شب را در اول شب بخواند به جهت اشتغال و ضعفش و برای استفاده از نمازش، تا مریض در وقت راحتش استراحت کند و مسافر به کار و کوچ سفرش مشغول باشد [من لا یحضره الفقیه، ج 1، ص 147.] .
نماز در پوست درندگان جایز نیست
و جایز نیست نماز در پوست درندگان. اسماعیل بن سعد الاحوص روایت کرده است که از ابوالحسن الرضا علیهالسلام سؤال کردم از نماز در پوست درندگان، فرمود: در آنها نماز نخوان [فروع کافی، ج 1، ص 111.] .
نماز وقتی که لباس ابریشم پوشیدهای
امام رضا علیهالسلام نماز در لباس ابریشمی را تجویز کرد. معمر بن خلاد روایت کرده است که از اباالحسن رضا علیهالسلام از نماز در پوست خز سؤال کردم، فرمود: در آن نماز بخوان [التهذیب، ج 1، ص 96.] .
و سعد بن سعد روایت کرده است که از حضرت رضا علیهالسلام دربارهی پوست خز سؤال کردم، فرمود: این آن چیزی است که ما میپوشیم.
گفتم: فدایت شوم: این پشم است.
فرمود: وقتی پشمش حلال باشد پوستش هم حلال است [همان مأخذ، ص 242] .
کراهت نماز خواندن در راهها
فقهای امامیه به کراهت خواندن نماز در راهها فتوا دادهاند و از دلایل آنها بر این موضوع روایتی است که حسن بن جهم از ابی الحسن رضا علیهالسلام دارد که فرمود: در هر راهی که مردم آمد و شد میکنند نماز نخوان.
به او گفتم: از جدت روایت میکنند که نماز در بالای درهها و زمینها ضرری ندارد.
فرمود: شاید آن با من در آن موافق باشد.
گفتم: اگر مرد بر متاعش بترسد؟
فرمود: اگر بترسد پس نماز بخواند [وسائل، ج 3، ص 445.] .
نماز به سوی قبر پیامبر
جایز است نماز پشت قبر معصوم یا به یکی از دو طرف آن خوانده شود، زیرا حسن بن علی بن فضال روایت کرده است که اباالحسن الرضا علیهالسلام را دیدم وقتی که میخواست برای انجام عمره خارج شود. پس، او از محل سر پیامبر صلی الله علیه و آله به نزد قبر آمد و خود را به قبر چسباند، سپس روانه شد به سوی قبر، آمد کناری ایستاد و شروع به نماز خواندن کرد. او شانهی چپش را به ستون نزدیک سر پیامبر صلی الله علیه و آله چسباند، پس شش رکعت یا هشت رکعت نماز خواند [همان مأخذ، ص 455] .
نماز در مسجد الحرام
امام مردم را به خواندن نماز در مسجدالحرام ترغیب کرد. از موسی بن سلام روایت است که ابوالحسن الرضا علیهالسلام عمره را انجام داد. وقتی خانه را وداع کرد و وارد باب الحناطین به منظور خروج از آن شد در حیاط مسجد در پشت کعبه ایستاد و دستهایش را بلند کرد و دعا نمود، سپس به سوی ما برگشت و فرمود: «بهترین چیز این است که آنچه نیاز داری از او درخواست کنی. نماز در اینجا بهتز از شصت سال و ماه نماز در جای دیگر است.» پس چون به دروازده رسید فرمود: «خدایا، من خارج میشوم اما خدایی جز تو نیست.» [همان مأخذ، ص 53.] .
نماز در حطیم
حسن بن جهم روایت کرده است که از ابی الحسن الرضا علیهالسلام سؤال کردم از بهترین محل در مسجد که در آن نماز بخوانند، فرمود: حطیم، مابین حجر و در خانه. گفتم: بعد از آن کجا بهتر است؟ پاسخ داد: نزد مقام ابراهیم. پرسیدم: بعد از آن کجا بهتر است؟ پاسخ داد: حجرالاسود. پرسیدم: بعد از آن کجاست؟ فرمود: هر جا که به خانه نزدیک باشد [فروغ کافی، ج 1، ص 308]
نماز در مسجدین
حسن بن علی وشاء روایت کرده است از حضرت رضا علیهالسلام دربارهی نماز در مسجدالحرام و مسجدالرسول (ص) سؤال کردم که آیا در فضل مساویند؟ فرمود: بلی، نماز در آن دو مسجد معادل هزار نماز است [التهذیب، ج 1، ص 324.]
استحباب دعا هنگام خروج از منزل
امام رضا علیهالسلام مردم را به دعا هنگام خروج از منزل ترغیب میکرد. فرمود: پدرم وقتی از منزل خارج میشد، میگفت: «بسم الله الرحمن الرحیم، به حول خدا و قوت او خارج شدم، هیچ توانایی و قوتی برای من نیست بلکه به توانایی و قوت تو است. پروردگارا، من هر روز روزیم را از تو درخواست میکنم، پس در عافیت به من عطا کن.» [وسائل، ج 3، ص 579.]