خطبه‏ي امام در باب مسائل اخلاقي

مأمون از امام رضا (ع) درخواست نمود تا براي او خطبه‏اي بنويسد که وقتي براي مردم نماز مي‏خواند، آن را ايراد کند. امام (ع) چنين نوشت: «بسم الله الرحمن الرحيم. ستايش مخصوص خدايي است که نه از چيزي بوده است و نه در ساختن چيزي کمک خواسته است و نه از چيزي خلق شده است. همان گونه که اشياء به وجود مي‏آيند، بلکه او گفته است: «باش» پس به وجود آمده است. و گواهي مي‏دهم که خدايي جز خداي احد واحد نيست که شريکي ندارد و برتر است از مقاومت شرکا و رنج اضداد و اتخاذ همسر و فرزند. و شهادت مي‏دهم که محمد (ص) بنده‏ي برگزيده‏ي او و امين منتخب اوست که او را با قرآن مفصل فرستاد. وحي‏اش متصل و فرقانش محصل بود، پس به ثواب آن بشارت داد و از عذاب آن بر حذر داشت. درود خدا بر خاندانش باد. 

اي بندگان خدا! سفارش مي‏کنم شما را به تقوا، که خدا، نهان و آشکار شما را مي‏داند و از آنچه کتمان مي‏کنيد آگاه است. پس به درستي که خدا شما را مهمل رها نمي‏کند و شما را عبث خلق نکرده است. شما را بدون هدايت رها نساخته است. آگاه باشيد اي بندگان خدا، خدا خودش شما را بر حذر داشته است. کاري نکنيد که پشيمان شويد و بلا را براي خود جلب کنيد و بازگشتتان به سوي جهنم باشد که عذاب آن هميشگي است. پس به درستي که جهنم منزل و جايگاه بدي است که خاموش نمي‏شود و چشم‏ها نمي‏خوابد و جانها نه مي‏ميرند و نه زنده‏اند، آنها در غل و زنجيرند. در معرض عقوبت‏اند و عقوبتي نمونه. و چون پوست آنها بسوزد، پوست ديگري بر آنها پوشيده مي‏شود تا سختي عذاب را بچشند. خداي تعالي عزيز و حکيم است. آتشي که دود آن را احاطه کرده است، صداي آنها شنيده نمي‏شود و جوابشان داده نمي‏شود، و به گريه‏هاي آنها ترحم نمي‏شود. اي بندگان خدا به سوي خدا از اين جان‏هاي فاني فرار کنيد. از صداهاي پي در پي در روزهاي گذشته، قبل از اين که مرگ به شما برسد و جان شما را بگيرد و اعمالتان خاتمه يابد و قلمهايتان خشک شود و راهي براي برگشت نداشته باشيد و ناگهان قلب شما را بگيرد و بين شما و برگشتتان حايل شود، پس نه راهي براي برگشت باشد و نه راهي براي ماندن. خدا ما و شما را به آنچه که به آن دوستان نيکش را نگه مي‏دارد، نگه دارد؛ و ما و شما را به آنچه که بندگان خوبش را راهنمايي مي‏کند، راهنمايي نمايد.» [الدر النظيم، ص 215.] . 

اين خطبه در باب امر به معروف و نهي از منکر مي‏باشد و انسان را به کار خوب و دوري از حرام و به زهد در دنيا و اجتناب از عذاب و عقاب خدا دعوت مي‏کند.