حسن خلق

علامه‏ي مجلسي رحمه الله در بحارالأنوار از فاطمه دختر علي بن موسي الرضا

 عليه‏السلام روايت نموده که حضرت فرمودند: من کف غضبه، کف الله عنه عذابه، و من حسن خلقه بلغه الله درجة الصائم القائم. [1] .

 کسي که از غضبش خودداري کند، در عوض خداوند متعال عذاب خود را از آن شخص برطرف خواهد کرد و کسي که اخلاق خود را نيکو بدارد، خداوند متعال او را به درجه‏ي روزه‏داران نمازگزار مي‏رساند. و در روايتي ديگر فاطمه از پدرش علي بن موسي الرضا عليه‏السلام نقل مي‏کند که علي بن ابي‏طالب عليه‏السلام فرمودند: جايز نيست مسلماني؛ مسلمانان ديگري را بترساند و يا آن‏ها را به وحشت بياندازد. 

در جايي ديگر علي بن موسي الرضا عليه‏السلام در باب حسن خلق مي‏فرمايند: پدرم از پدرانش از قول علي بن ابي‏طالب عليه‏السلام نقل کرد که رسول اکرم صلي الله عليه و آله فرمودند: أکمل المؤمنين ايمانا أحسنهم خلقا، و انما المسلم من سلم المسلمون من لسانه و يده. [2] .

 کامل‏ترين مؤمنان از نظر ايمان، خوش اخلاق‏ترين آن‏هاست. و همانا مسلمان کسي است که مسلمانان ديگر از زبان و دست او در امان باشند. و باز در اين‏باره علي بن موسي الرضا عليه‏السلام از رسول الله صلي الله عليه و آله روايت مي‏کنند: لو علم الرجل ما له حسن الخلق لعلم أنه لمحتاج الي حسن الخلق، فان حسن الخلق يذيب الذنوب کما يذيب الماء الملح. [3]  اگر چنانچه هر انساني مي‏دانست آن (محاسن و برکاتي) را که در خوش‏اخلاقي است، همانا مي‏فهيمد که به حسن خلق احتياج دارد، پس همانا حسن خلق گناهان را آب مي‏کند (و در خود حل مي‏نمايد) همان‏گونه که آب نمک را حل مي‏کند. لذاست که علي بن موسي الرضا عليه‏السلام از قول جدشان رسول الله صلي الله عليه و آله فرمودند: 

بر شما باد به حسن خلق و نيکي کردار، پس به درستي که حسن خلق، قطعا شما را در بهشت جاي مي‏دهد و بپرهيزيد از سوء خلق و بدي کردار، چرا که قطعا شما در آتش قرار خواهد داد [4] .

و هيچ چيز در ميزان الاهي سنگين‏تر از حسن خلق و نيکي کردار نمي‏باشد. [5] .

 البته قابل توجه اين که حسن خلق معنايي کامل و جامع دارد؛ يعني علاوه بر اين که خوشرفتاري و خوش برخوردي و متبسم بودن و ساير رفتارهاي اجتماعي را شامل مي‏شود، حسن خلق ديني؛ يعني تمام اخلاق و اعمال صحيحي که مورد تأييد مکتب اسلام و اهل‏بيت عليهم‏السلام باشد را نيز، شامل مي‏شود. 

پی نوشته ها :

[1] محدث خراساني در حياة الرضا عليه‏السلام مي‏نويسد: در کتب انساب ذکر کرده‏اند که حضرت را دختري به نام فاطمه بوده که همسر محمد بن جعفر بن قاسم بن اسحاق بن عبدالله بن جعفر بن علي بن ابي‏طالب عليه‏السلام برادرزاده‏ي ابوهاشم حعفري بوده است: حيوة الرضا عليه‏السلام ص 12، بحارالأنوار: ج 71 ص 388، عيون اخبار الرضا عليه‏السلام ج 2 ص 71.

[2] جامع الاحاديث: ص 4، امالي طوسي: ج 1 ص 139، جامع الاخبار: ص 289.

[3] جامع الاخبار: ص 290.

[4] عيون اخبار الرضا عليه‏السلام ج 2 ص 31 ح 4.

[5] عيون اخبار الرضا عليه‏السلام ج 2 ص 31: ج 2 ص 37.