امتياز سجده و به خاک افتادن در مقابل پروردگار

در باب امتياز سجده در مقابل حق تعالي نسبت به ساير حالات عبادي، حسن بن علي الوشاء از امام رضا عليه‏السلام نقل مي‏کند که فرمود: 

اقرب ما يکون العبد من الله عزوجل و هو ساجد، و ذلک قوله تبارک و تعالي: (واسجد و اقترب). [1]  [2] . 

نزديک‏ترين حالت بنده به خداوند متعال، در حالي است که در سجده است و همان قول خداوند تبارک و تعالي است که فرمود: (سجده کن و نزديک شو). 

آري، در حقيقت در حالت سجده است که انسان نهايت بندگي خود را نسبت به پرودگارش اعلام کرده و بهترين حالتي است که خداوند براي بنده‏اش مي‏پسندد و به همين جهت است که حالت سجده موجب تقرب عبد به معبودش مي‏گردد. 

مکمل اين روايت، روايتي ديگر است که حسن بن علي الوشاء از امام رضا عليه‏السلام نقل مي‏کند که فرمودند: 

اذا نام العبد و هو ساجد، قال الله عزوجل للملائکة: انظروا الي عبدي قبضت روحه و هو في طاعتي. [3] . 

زماني که بنده در حالت سجده به خواب رود، خداوند متعال به ملائکه خطاب مي‏کند: به بنده‏ي من نگاه کنيد که او را قبض روح کردم در حالي که به اطاعت من مشغول بود. 

البته مراد از قبض روح در اين روايت، وقتي است که بنده‏ي عابد از فرط خستگي و بي‏خوابي و طولاني نمودن عبادت و سجده‏ي خود، در حال سجده از خود بي‏خود شده و خواب بر او غلبه نموده است و تشبيه خواب بنده به قبض روح از باب: «النوم أخ الموت» مي‏باشد. 

در همين وقت و حالت است که پرودگار مهربان نسبت به عبادت بنده‏ي مطيع خود در مقابل ملائکه مباهات مي‏ورزد؛ چرا که همين ملائکه بودند که به عنوان اعتراض نسبت به خلقت انسان به خدا عرضه داشتند: آيا موجودي مي‏آفريني که در روي زمين فساد و خونريزي کند و حال آن که ما تو را تسبيح مي‏کنيم. 

(و اذ قال للملائکة اني جاعل في الأرض خليفة قالوا اتجعل فيها من يفسد فيها و يسفک الدماء و نحن نسبح بحمدک و نقدس لک قال اني اعلم ما لا تعلمون) [4] . 

لذا شايد به همين خاطر است که خداوند متعال خطاب به ملائکه مي‏فرمايد: بنده‏ي مرا ببينيد که اين گونه در اطاعت و عبادت من روح از بدنش مفارقت نموده و حال آن که کسي او را الزام بدان نکرده و حال آن که شما اگر مرا تسبيح و تقديس مي‏کنيد بدان ملزم و اجبار شده‏ايد و در واقع به همين جهات است که گاهي يک بنده از ملائکه مقربين هم به خدا نزديک‏تر مي‏شود. 

پی نوشته ها :

[1] سوره‏ي علق: آيه‏ي 19.

[2] عيون اخبار الرضا عليه‏السلام ج 2 ص 7.

[3] عيون اخبار الرضا عليه‏السلام ج 2 ص 8.

[4] سوره‏ي بقره: آيه‏ي 30.